İstanbul Anadolu Yakası İSG hizmetleri açısından oldukça dinamik ve yoğun bir lokasyondur. Özellikle ağır sanayinin, lojistik depoların ve imalat sektörünün kalbi konumundaki Tuzla bölgemizde, fiziksel güce dayalı çalışmalar oldukça yaygındır. İş hayatında verimliliği sağlamanın ilk şartı, çalışanların bedensel sağlığını korumaktır. Ancak istatistikler gösteriyor ki, iş yerlerinde yaşanan kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının, özellikle de bel ve boyun fıtıklarının en büyük sebebi hatalı yük kaldırma alışkanlıklarıdır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, işverenlerin çalışanlarına ergonomi ve güvenli kaldırma teknikleri konusunda eğitim vermesi yasal bir zorunluluktur. Bu rehberimizde, hem yasal yükümlülüklerinizi yerine getirmeniz hem de çalışanlarınızın sağlığını korumanız için doğru yük kaldırma tekniklerini ve fıtıktan korunma yollarını ele alıyoruz.
İş Yerinde Bel ve Boyun Fıtığı Riskini Artıran Faktörler
Gerek ofis ortamında sürekli oturarak çalışanlar gerekse sahada aktif olarak yük taşıyan personeller için fıtık riski her zaman mevcuttur. Yanlış bir hareket, aylarca sürecek iş gücü kaybına ve ciddi sağlık problemlerine yol açabilir. İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinde risk oluşturan başlıca unsurlar şunlardır:
- Vücut Mekaniğine Aykırı Kaldırma: Dizleri bükmeden, yalnızca belden eğilerek yük kaldırmak.
- Aşırı Yüklenme: Bireysel taşıma sınırlarının üzerindeki ağırlıkları tek başına kaldırmaya çalışmak.
- Gövdeyi Döndürme (Rotasyon): Yük taşırken ayakları sabit tutup sadece belden sağa veya sola dönmek.
- Yükü Vücuttan Uzakta Tutmak: Ağırlık merkezini gövdeden uzaklaştırarak kolları ileri uzatıp yük taşımak.
- Tekrarlayan Hareketler ve Yetersiz Dinlenme: Kasların dinlenmesine izin vermeden sürekli aynı eğilme ve kaldırma hareketlerini yapmak.
Adım Adım Doğru Yük Kaldırma Teknikleri
Çalışanların ergonomik kurallara uyarak hareket etmesi, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını büyük oranda engeller. Güvenli bir kaldırma işlemi şu adımlardan oluşmalıdır:
1. Planlama ve Hazırlık
Yükü kaldırmadan önce ağırlığını ve dengesini kontrol edin. Taşıyacağınız güzergahta engel olup olmadığına bakın. Eğer yük çok ağırsa, mutlaka mekanik bir yardımcı (transpalet, forklift vb.) kullanın veya bir çalışma arkadaşınızdan destek isteyin.
2. Doğru Pozisyon Alma (Ayaklar ve Dengeli Duruş)
Yükün yanına iyice yaklaşın. Ayaklarınızı omuz genişliğinde açın ve bir ayağınızı dengenizi sağlamak için hafifçe öne yerleştirin.
3. Dizleri Bükme (Squat Pozisyonu)
En sık yapılan hata belden eğilmektir. Doğru teknikte, sırtınızı ve belinizi dik tutarak dizlerinizi bükmeli ve çömelmelisiniz. Vücudunuzun yükünü beliniz değil, bacak kaslarınız taşımalıdır.
4. Yükü Kavrama ve Vücuda Yakın Tutma
Yükü avuç içlerinizle sıkıca kavrayın (sadece parmak uçlarıyla tutmak kaymaya sebep olur). Ağırlığı kaldırırken ve taşırken yükü mutlaka gövdenize, yani vücut ağırlık merkezinize en yakın konumda tutun.
5. Bacak Gücüyle Doğrulma
Kalkarken gücü belinizden değil, bacak ve kalça kaslarınızdan alın. Doğrulurken ani ve sarsıntılı hareketlerden kaçının, yavaş ve dengeli bir şekilde ayağa kalkın.
6. Dönüşlerde Ayakları Kullanma
Yükü taşırken yön değiştirmek gerekirse, belinizi bükerek dönmeyin. Tüm vücudunuzla, ayaklarınızı hareket ettirerek yönünüzü değiştirin.
İşverenin 6331 Sayılı Kanun Kapsamındaki Sorumlulukları
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği uyarınca işverenler, iş yerinde elle taşıma yapılmasını gerektiren işleri en aza indirmekle yükümlüdür. İşin elle yapılmasının kaçınılmaz olduğu durumlarda ise şu önlemler alınmalıdır:
- Çalışanların sağlık gözetimleri düzenli yapılmalı, bel ve boyun hassasiyeti olan personeller uygun iş pozisyonlarına atanmalıdır.
- Çalışma ortamı, ergonomik riskler analiz edilerek organize edilmelidir.
- Personellere periyodik olarak “Ergonomi ve Güvenli Elle Taşıma Eğitimi” verilmelidir.
Tuzla Şifa Mahallesi’nde Lisa OSGB ile Güvenli Gelecek
Ağır sanayi tesislerinin, lojistik depoların ve tersane alt yüklenicilerinin yoğunlaştığı bir bölgede, İSG hizmetlerinin hızı ve ulaşılabilirliği hayati önem taşır. Lisa OSGB olarak, Tuzla OSGB arayışlarınızda vizyoner ve profesyonel çözümlerimizle yanınızdayız.
Firmamızın Şifa Mahallesi İş Sağlığı ve güvenliği süreçlerindeki stratejik konumu, işletmenize anında ve yerinde müdahale imkanı tanır. Deneyimli iş güvenliği uzmanlarımız ve iş yeri hekimlerimizle, çalışanlarınıza pratik uygulamalı ergonomi eğitimleri veriyor, iş yerinizdeki fiziksel riskleri yerinde analiz ederek raporluyoruz. Amacımız, işletmenizde fıtık ve benzeri kas-iskelet hastalıklarına bağlı iş gücü kayıplarını sıfıra indirmektir.
Siz de işletmenizde yasal mevzuatlara tam uyum sağlamak, risk analizi yaptırmak veya çalışanlarınız için ergonomi eğitimleri planlamak istiyorsanız, Lisa OSGB’nin uzman kadrosuyla hemen iletişime geçebilirsiniz. Sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı inşa etmek için size özel periyodik kontrol ve İSG tekliflerimizi sunmaktan mutluluk duyarız.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Bir işçinin tek başına kaldırabileceği maksimum yük miktarı nedir?
Yasal mevzuatta kesin bir sayısal sınır belirtilmemekle birlikte, uluslararası ergonomi standartlarına (NIOSH) göre ideal şartlar altında bir çalışanın güvenle kaldırabileceği maksimum yük sınırı yetişkin erkekler için 25 kg, kadınlar için ise 15 kg olarak kabul edilir. Ancak işin sıklığı, taşıma mesafesi ve ortam koşulları bu sınırı düşürebilir.
Ergonomi eğitimi almak yasal olarak zorunlu mudur?
Evet, zorunludur. 6331 sayılı Kanun ve Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği uyarınca, işverenler çalışanlarını karşı karşıya kaldıkları riskler ve doğru çalışma teknikleri konusunda eğitmekle yükümlüdür. Bu eğitimlerin belgelendirilmesi gerekir.
İş yerinde hatalı yük kaldırmadan kaynaklı fıtıklar meslek hastalığı sayılır mı?
Sürekli tekrarlayan, uygun olmayan pozisyonlarda yapılan ve ergonomik önlemler alınmadan yürütülen elle taşıma işleri sonucunda meydana gelen bel ve boyun fıtıkları, yapılan tıbbi ve hukuki incelemeler neticesinde işin niteliğine bağlı olarak “meslek hastalığı” veya “iş kazası” kapsamında değerlendirilebilmektedir.
